Đến Côn Đảo, Tôn Đức Thắng bị địch đưa về nhốt chung với tù khổ sai thường phạm ở Banh I. Năm 1930 cũng là năm tù nhân chết cao nhất trong các nhà tù ở Đông Dương, lên đến 113 người. Bấy giờ, bác Tôn đã cùng các đảng viên cộng sản khác thành lập tổ chức hội cứu tế để giúp đỡ tù nhân trong các khám, với nhiệm vụ lo thuốc men, cử người chăm sóc mỗi khi có tù nhân ốm đau. Việc làm này chẳng những động viên, khích lệ rất lớn về mặt tư tưởng, cảm hóa rất nhiều tù nhân hung hăng.
Đến cuối năm 1930, Tôn Đức Thắng và một số tù nhân cộng sản quyết định thành lập ra Hội những người tù đỏ, đại diện cho anh em tù thương thuyết, tranh đấu với cai ngục, quản tù. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí Tôn Đức Thắng, Hội những người tù đỏ đã buộc bọn quản ngục phải chấp nhận một số yêu cầu chính đáng của tù nhân như: tù nhân ốm đau được đi khám bệnh, phát thuốc; bữa ăn hàng ngày cũng phần nào được cải thiện.
Do đó, anh em lạc quan hơn, ngày càng tin tưởng lẫn nhau và tin vào tổ chức Hội những người tù đỏ. Thấy tình hình khá thuận lợi, đồng chí Tôn Đức Thắng đề nghị với các đảng viên cộng sản, xúc tiến thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản ở Banh I.
Cuối năm 1932, do bị gác ngục phát hiện trong một ca liên lạc giữa Banh I và Banh II, Bác Tôn bị phạt giam ở Hầm xay lúa. Tại “Trừng giới” Hầm xay lúa, ngoài việc bị bắt lao động khổ sai, người tù còn phải chịu nhiều cực hình thân xác. Khi Tôn Đức Thắng vào Hầm xay lúa được chỉ định làm “cặp rằng” (cai tù), với ý đồ dùng bọn lưu manh để trị những người tù cộng sản nhưng đã không thực hiện được.
Với uy tín của Tôn Đức Thắng, cùng với sự ủng hộ của một số tù nhân cộng sản, số tù thường phạm đã bị cảm hóa; một số “cặp rằng” cũ cũng trở thành phụ tá đắc lực trong công việc hằng ngày. Hội cứu tế tù nhân được thành lập ngay trong Hầm xay lúa. Nhờ vậy, những người ốm đau được chăm sóc chu đáo; buổi tối còn có lớp học văn hóa cho những người không biết chữ; không khí đoàn kết dần dần thay thế cho sự hằn thù, chia rẽ trước đây.
Giữa năm 1934, hàng loạt các cuộc đấu tranh đòi giảm nhẹ khổ sai liên tiếp nổ ra nhưng bị đàn áp tàn nhẫn. Thời gian 1940-1941 tình hình sức khoẻ của tù nhân suy sụp nhanh và tù chết rất nhiều. Hội tù nhân tổ chức anh em được làm khổ sai ở bên ngoài trại tìm kiếm và chế biến thuốc nam chữa bệnh cho tù nhân, tổ chức làm kinh tế để đóng góp vào quỹ cứu tế.
Bác Tôn là một trong những người thợ giỏi thường làm sản phẩm được thủy thủ rất ưa chuộng, mua với giá cao, góp được những khoản tiền đáng kể vào quỹ cứu tế. Khi được bố trí trở lại Sở Lưới lái canô, mỗi lần đi đánh cá, Bác Tôn đều lượm những con cá nhỏ giắt vào kẽ áo tơi, về ngang qua Bản Chế gỡ ra để anh em kho nấu và chuyển vào cho khám tù cấm cố.
Quả thực, địa ngục trần gian Côn Đảo tuy khắc nghiệt nhưng chưa bao giờ khuất phục được ý chí của những người tù cách mạng như bác Tôn Đức Thắng. Nhà giam Côn Đảo ngày nay vẫn hiện hữu như một minh chứng chân thực nhất cho tinh thần quật cường của từng lớp lớp chiến sĩ cách mạng để thế hệ mai sau mãi nhớ về.
Chuyện tình Ngưu Lang - Chức Nữ trong nhà tù Côn Đảo
Du lịch Đảo Ngọc Côn Đảo Vũng Tàu
Thuyết minh - giới thiệu về di tích lịch sử cầu Ma Thiên Lãnh Côn Đảo Vũng Tàu
Dinh chúa Đảo Vũng Tàu giá vé và thuyết minh về di tích lịch sử
Giới thiệu - thuyết minh về bảo tàng Côn Đảo Vũng Tàu
· 4 năm trước