Thuyết minh về khu di tích lịch sử Bến tàu không số Vàm Lũng
Chiến trường là nơi khốc liệt nếu không có vũ khí và lương thực xem như chưa đánh đã hàng chính vì vậy mà bộ chỉ huy kháng chiến trung ương đã chỉ đạo tiếp tế vũ khí và đạn dược từ miền Bắc cho chiến trường miền Nam là điều ưu tiên.
Cái tên cửa Vàm Lũng là tên gọi của người dân địa phương tên gọi chính xác là sông Năng bắt nguồn từ biển Đông phía ngoài ven biển có bãi bùn, bên phải có rạch Xẻo Lở, độ sâu của cửa Vàm lũng từ 4 đến 5 m là điều kiện thuận lợi cho tàu tiếp tế thế trên 30 tấn ra vào dễ dàng.
Chuyến tàu tiếp tế đầu tiên mang phiên hiệu Phương Đông 1 vận chuyển 30 tấn vũ khí ý từ bến Đồ Sơn, Hải Phòng mở đường vào Nam vào ngày 11/10/1962. Chuyến tàu này được thuyền trưởng Lê Văn Một và chính trị viên Bông Văn Dĩa chỉ huy ngày 16/10/1962 đã vượt hàng nghìn hải lý vào Nam tiếp và vấp phải sự bao vây của tàu địch nhưng cuối cùng tình đã đến bến Vàm Lũng một cách an toàn đây là chuyến tàu của “Đoàn tàu không số” khai thông tuyến vận tải chiến lược trên biển Đông – đường Hồ Chí Minh trên biển.
Sau khi tàu Phương Đông 1 khai thông tuyến đường thành công, các tuyến vận chuyển tiếp theo đã đưa hàng trăm tấn vũ khí từ miền Bắc vào chi viện cho chiến trường miền Nam theo thống kê Ê đến cuối năm 1970 bến Vàm Lũng đã tiếp nhận trên 70 chuyến tàu với hơn 4400 tấn vũ khí đạn dược.
Với địa hình hiểm trở sông rạch chằng chịt những cánh rừng che phủ là điều kiện giúp cho các chiến sĩ cách mạng vận chuyển và cất giấu vũ khí, trên hết là sự che chở đùm bọc của bà con nhân dân nơi đây để bảo vệ cách mạng.
Xem thêm: Làng nghề cá khoai phơi khô tại Cà Mau
Phù điêu khắc họa bộ đội vận chuyển vũ khí cho chiến trường
Đoàn 962 thành lập vào ngày ngày 19/9/1962 với nhiệm vụ bảo vệ cho các chuyến tàu ra vào bến di tích lịch sử Vàm Lũng và nhiệm vụ then chốt cất giấu và vận chuyển vũ khí đến các đơn vị giải phóng, với những chiến tích vẻ vang đoàn 962 đã được nhà nước phong tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Cách bến Vàm Lũng khoảng 8 km về hướng Tây vẫn còn một xác Tàu số 69 đã hư hỏng của Đoàn 962 nằm tại ngọn Xẻo Già là hiện vật còn được lưu giữ, rất nhiều hiện vật đã được tiêu hủy trong lúc vận chuyển vũ khí lý do yêu cầu phải giữ bí mật cho các đơn vị bị vận chuyển.
Đến giờ, nhiều người dân địa phương vẫn còn kể cho nhau nghe những câu chuyện liên quan đến việc bám rừng giữ Bến Vàm Lũng năm nào. Đó là chuyện mọi người phải cất nước biển để lấy nước ngọt. Đó là chuyện quân và dân Vàm Lũng phải sống nhờ vào trái mắm, một loại trái rừng đắng chát dường như không thể ăn được.
Trong những năm gian khó ấy, nghĩa tình quân dân càng bền chặt. Vào năm 1963, có một chuyến tàu bị mắc cạn. Người dân di dời khỏi Bến Vàm Lũng trước đó giờ lại được huy động để chuyển hàng và vũ khí. Quanh vùng, bà con ai cũng chung sức cùng với các chiến sĩ, chỉ có kẻ địch là không hề hay biết.
Mở đường, lập bến, đưa những con tàu không số từ Bắc vào Nam là công việc muôn vàn khó khăn, nguy hiểm. Song, với khát vọng độc lập, tự do và lòng yêu quê hương, đất nước, hàng ngàn cán bộ, chiến sĩ đã lập được nhiều chiến công. Họ luôn đương đầu với địch, vật lộn với sóng to, gió lớn và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong những tình huống phức tạp, khó khăn, vững vàng đưa tàu và vũ khí tới bến bãi an toàn.
Để ghi nhớ, vinh danh những chiến công vang dội, bất tử của Đoàn tàu không số, Tượng đài chiến thắng Đường Hồ Chí Minh trên biển; Nhà trưng bài tư liệu truyền thống và một số công trình có liên quan được xây dựng tại Bến Vàm Lũng Cà Mau.
Cổng vào khu di tích
Tượng đài chính cao 10,62m, hai phù điêu hình con tàu đang vượt sóng; thể hiện các thủy thủ đang tập trung cao độ, vững tay lái và sẵn sàng chiến đấu… Tổng thể công trình có hình 3 con tàu đang thẳng hướng về ba mũi giáp công, tạo thế trận vững chắc tỏa ra khắp chiến trường miền Nam, lập nên những chiến công bất hủ.
Đến mũi Cà Mau thăm khu di tích lịch sử bến Vàm lũng để thấy hết các tình người, tình dân đối với cách mạng. Bộ văn hóa thể dục và thể thao đã công nhận di tích lịch sử bến Vàm Lũng và đường Hồ Chí Minh trên biển là di tích lịch sử cấp quốc gia vào ngày 23 tháng 10.
· 4 năm trướcBến tàu không số Vàm Lũng